Home / Publicaties / Geen auteursrecht, de Fatboy zitzak is zélf een...

Geen auteursrecht, de Fatboy zitzak is zélf een kopie!

25/06/2008

Grote kans dat u hem kent, de 'Fatboy'. Een zitzak in de vorm van een oversized hoofdkussen. Een goedverkopend artikel in de Nederlandse woonwinkels. En goed voorbeeld doet goed volgen, dus na de introductie van de Fatboy kwamen er al gauw meerdere producenten met dit soort XL zitzakkussens op de markt. Tegen de zin natuurlijk van de producent van de "Fatboy-the-Original", die deze navolgers aansprak op inbreuk op haar auteursrechten op de 'originele' Fatboy. Waar eerder de rechters uit Den Bosch en Haarlem oordeelden dat de Fatboy inderdaad auteursrechtelijke bescherming toekomt, heeft de Bossche kortgedingrechter op 17 juni 2008 anders geoordeeld. Hij stelt vast - in een zaak aangespannen door Fatboy tegen een vermeende inbreukmaker - dat de Fatboy helemaal niet zo origineel is, want zélf ontleend aan een ouder ontwerp van een ander! De Fatboy is dus niet auteursrechtelijk beschermd en iedereen mag een dergelijk fors zitkussen op de markt brengen.

Auteursrecht op een zitzak?
Is een groot zitkussen dan überhaupt wel origineel genoeg om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen? De rechtbank Den Bosch, bij vonnis van 6 juni 2007, en de kortgedingrechter in Haarlem, bij vonnis van 21 september 2007, oordeelden eerder allebei dat dit in het geval van de Fatboy inderdaad het geval was. De Fatboy zitzak, in de vorm van een buitenproportioneel groot hoofdkussen (formaat 1.80 x 1.40 m) gemaakt van nylon stof in bepaalde felle kleuren, gevuld met schuimkorrels en voorzien van een brede, zogenaamde 'Oxford'-rand, werd auteursrechtelijk beschermd geacht. In beide procedures werd vervolgens geoordeeld dat inderdaad sprake was van auteursrechtinbreuk.

Sitzsack
Met het vonnis van de rechtbank Den Bosch in de hand startte de producent van de Fatboy, Fatboy-The-Original B.V., dan ook vol goede moed opnieuw een inbreukprocedure in Den Bosch. Deze keer tegen het Duitse bedrijf Sitting Bull en haar distributeurs, die een vergelijkbare 'Sitzsack' op de markt brengen. Men beriep zich daarbij op de beweerde auteursrechten op de Fatboy zitzak. De Fatboy zou in 1998 ontworpen zijn door een zekere Setälä, een Finse ontwerper, die de auteursrechten op het zitzak-ontwerp vervolgens aan de producent had overgedragen.

Overgetrokken ontwerp
Fatboy komt echter bedrogen uit. De kortgedingrechter in Den Bosch oordeelt dat de Fatboy níet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt. Sitting Bull c.s. hadden namelijk als tegenbewijs een foto overgelegd van een ander zitkussen, genaamd de 'Airbag' van de (eveneens Finse) ontwerper Suppanen. De foto was afkomstig uit een tijdschrift uit december 1997. De schetstekening van Setälä uit 1998 bleek overgetrokken van de foto van Suppanen's Airbag ontwerp. "Het over elkaar leggen van de schets van Setälä op de foto van de Airbag van Suppanen maakt pijnlijk duidelijk dat de karakteristieke belijning van de Airbag precies onder de schets van Setälä valt", aldus de rechter. "Klaarblijkelijk heeft Setälä deze schets vervaardigd door simpelweg overtrekken van de foto van Suppanen's ontwerp. Aldus mist het ontwerp van Setälä originaliteit, zodat aan de Fatboy op basis hiervan geen auteursrechtelijke bescherming toekomt."

Opmerkelijk
Opmerkelijk is dat Fatboy stelde ook de rechten op de Airbag te hebben verworven. Ook een beroep op die auteursrechten baat haar echter niet. De rechter overweegt dat Setäla kennelijk zélf vond dat op het Airbag ontwerp geen auteursrecht rust, anders had hij het niet zomaar overgetrokken. Maar zelfs als de Airbag wél auteursrechtelijke bescherming zou toekomen, dan verschilt het uiterlijk van de Sitzsack en de Fatboy zodanig dat reeds daarom van een inbreuk geen sprake kan zijn.

Eerder vonnis "uitgelokt"
De rechter gaat dus voorbij aan het eerdere vonnis van de eigen Bossche rechtbank. Hij overweegt daarbij dat de foto van de Airbag toen niet bij de rechtbank bekend was en deze dus een vonnis had gewezen op grond van onjuiste althans onvolledige informatie. Bovendien lijkt het erop alsof die uitspraak bewust door Fatboy was uitgelokt om een precedent te krijgen waarmee zij andere producenten op inbreuk kon aanspreken, nu de partijen in die zaak al vóór het vonnis een regeling met elkaar hadden getroffen.