Zijn de toeslagrechten van de pachter?

19/02/2010

Op 21 januari jl. heeft het Europese Hof van Justitie uitspraak gedaan over de aanspraken van de verpachter op toeslagrechten die aan de pachter zijn toegekend. Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat op grond van het gemeenschapsrecht de pachter niet verplicht is om bij het einde van de pacht de toeslagrechten aan de verpachter over te dragen of hem daarvoor een vergoeding te betalen. Daarmee staat echter nog niet vast dat de verpachter naar nationaal recht geen aanspraak op de toeslagrechten zou kunnen maken.

Aanleiding
In 2003 is een Europese verordening in werking getreden waarbij een nieuw stelsel van steunregeling voor de landbouw is vastgesteld. Op basis van deze regeling hebben landbouwers toeslagrechten toegekend gekregen. De vraag kwam al snel of een pachter gehouden was bij het einde van de pachtovereenkomst deze rechten aan de verpachter op te leveren.

Over deze kwestie is een (proef)procedure gestart. In 2007 heeft de pachtkamer van de Rechtbank Zwolle-Lelystad geoordeeld dat de pachter verplicht is de met de pachtgrond samenhangende toeslagrechten bij het einde van de pachtovereenkomst aan de verpachter over te dragen tegen vergoeding van de helft van de waarde van deze rechten. De rechter was van oordeel dat de regeling voor de toeslagrechten vergelijkbaar is met onder meer de melkquoteringsregeling. Er werd aangesloten bij de vaste rechtspraak over de aanspraken van de verpachter op het melkquotum.

Tegen deze uitspraak is hoger beroep ingesteld bij de pachtkamer van het Hof Arnhem. Het Hof Arnhem besloot prejudiciële vragen te stellen aan het Europese Hof van Justitie over de uitleg van de Europese regelgeving. Deze vragen heeft het Hof van Justitie in de uitspraak van 21 januari jl beantwoord.

Kern uitspraak Hof van Justitie
Het Europese Hof heeft geoordeeld dat de Europese regelgeving voor de pachter geen verplichting inhoudt om zijn toeslagrechten bij het einde van de pacht aan de verpachter over te dragen. Ook is de pachter niet verplicht om bij het einde van de pacht een vergoeding aan de verpachter te betalen voor het behoud van de toeslagrechten. Er is in dat geval geen sprake van een ongerechtvaardigde verrijking, omdat de toeslagrechten zijn toegekend overeenkomstig de bepalingen uit de Europese verordeningen.

Vervolg
De pachtkamer van het Hof Arnhem is nu weer aan zet. Het staat nu vast dat de verpachter geen aanspraak op de toeslagrechten heeft op grond van het gemeenschapsrecht. Daarmee staat echter nog niet vast dat de verpachter evenmin een aanspraak heeft op grond van het nationale recht. De pachter is op grond van het nationale pachtrecht gehouden zich ten aanzien van het gebruik van het gepachte als een goed pachter te gedragen. Hij is voorts verplicht het gepachte bij het einde van de pacht weer in goede staat ter beschikking van de verpachter te stellen. De pachtkamer van het Rechtbank Lelystad-Zwolle oordeelde op grond van deze beginselen dat de pachter gehouden was de toeslagrechten aan de verpachter over te dragen. Het is nu afwachten hoe het Hof Arnhem hierover zal oordelen.