AFM vraagt aandacht voor (onwenselijke) sturing in online keuzeomgeving
De Autoriteit Financiële Markten ("AFM") heeft recent een nieuwsbericht gepubliceerd waarin zij aandacht vraagt voor de online keuzeomgeving voor consumenten naar aanleiding van de herziene Europese Richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten (Richtlijn (EU) 2023/2673), ook wel de Distance Marketing of Financial Services Directive ("DMFSD") genoemd. De DMFSD is op 19 juni 2026 in werking getreden.
De DMFSD bevat regels ter bescherming van consumenten bij het online sluiten van overeenkomsten voor financiële diensten. Dit betreffen regels in het kader van precontractuele informatie, het ontbindingsrecht voor consumenten (door invoering van de zogenoemde 'ontbindingsknop') en zorgvuldig ingerichte online interfaces. In haar nieuwsbericht richt de AFM zich op de regels voor zorgvuldig ingerichte online interfaces.
Nederlandse implementatie
Implementatiewet
De Nederlandse Implementatiewet richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten ("Implementatiewet") is per 25 juni 2026 in werking getreden. Met de Implementatiewet worden wijzigingen aangebracht in de Wet op het financieel toezicht ("Wft"), Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek ("BW") en de Wet handhaving consumentenbescherming ("Whc"). De Implementatiewet ziet met name op de reikwijdte van de DMFSD en het ontbindingsrecht.
Implementatiebesluit
De nadere invulling van de regels omtrent precontractuele informatie en de inrichting van online interfaces zullen worden aangepast in het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen ("Bgfo") middels het Nederlandse Implementatiebesluit richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten ("Implementatiebesluit"). Nadat de Raad van State op 11 juni 2026 positief heeft geadviseerd over het Implementatiebesluit, is het wachten op de officiële publicatie en inwerkingtreding hiervan.
Reikwijdte
De DMFSD bevat regels die van toepassing zijn op overeenkomsten inzake financiële diensten die op afstand gesloten zijn met consumenten (via websites, apps of andere digitale kanalen). De DMFSD dient daarbij als vangnet voor financiële diensten die niet reeds onder sectorspecifieke wet- en regelgeving vallen. Ook wanneer de sectorspecifieke wet- en regelgeving niet alle in de DMFSD genoemde onderwerpen behandelt – precontractuele informatie, het ontbindingsrecht, zorgvuldig ingerichte online interfaces – heeft de DMFSD hierop een aanvullende werking. De concrete impact van de DMFSD kan daardoor verschillen per financiële dienst/sector.
Zorgvuldigheid bij online interfaces
De AFM is de toezichthouder op naleving van de DMFSD wanneer de op afstand gesloten overeenkomst betrekking heeft op financiële diensten. In het nieuwsbericht besteedt de AFM in het bijzonder aandacht aan de naleving van de zorgvuldigheid met betrekking tot online interfaces. De AFM acht de regels die hiervoor zijn voorgeschreven in de DMFSD complex en belangrijk voor de bescherming van consumenten. De AFM vraagt de markt om extra aandacht voor deze regels, nu aanbieders van financiële diensten met de inrichting van de online keuzeomgeving het gedrag van consumenten kunnen beïnvloeden.
De AFM benoemd in het nieuwsbericht de normen uit de DMFSD die voorschrijven dat de online interface niet zo mag zijn ontworpen dat:
- consumenten worden misleid of gemanipuleerd;
- het vermogen van consumenten om vrije en geïnformeerde beslissingen te nemen op een andere wijze wezenlijk wordt verstoord of beperkt;
- voor de consument nadelige keuzes meer op de voorgrond worden geplaatst;
- de consument herhaaldelijk wordt gevraagd een keuze te maken die hij al heeft gemaakt, tenzij dit in het belang van de consument is; en
- de procedure voor het beëindigen van de overeenkomst moeilijker is dan de procedure om de overeenkomst aan te gaan, tenzij dit in het belang van de consument is.
De AFM verwacht dat aanbieders van financiële diensten in overeenstemming handelen met deze normen en aantoonbaar zorgen voor een eerlijke en zorgvuldige klantinteractie.
Het voorstel voor het Implementatiebesluit zoals dat is ingediend bij de Raad van State sluit vooralsnog aan bij de tekst van de DMFSD. Ook de bovengenoemde normen zijn daarin opgenomen. Wij houden de verdere ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.
Meer informatie of advies
Wilt u meer over dit onderwerp weten of heeft u vragen over de implementatie of reikwijdte van de DMFSD? Neem dan contact met ons op, wij gaan graag met u in gesprek.
