Farmaceutische industrie
Rechtspraak
Hof van Justitie
HvJ 27 februari 2025, zaak C‑517/23 (Apothekerkammer Nordrhein tegen DocMorris)
Het Hof van Justitie heeft een belangrijke uitspraak gedaan over de regels rondom reclame voor geneesmiddelen, gebaseerd op de Europese richtlijn 2001/83/EG. Deze uitspraak verduidelijkt wat wel en niet is toegestaan bij het maken van reclame voor recept plichtige medicijnen. Deze uitspraak van het Hof van Justitie biedt duidelijkheid over de grenzen van wat is toegestaan bij het maken van reclame voor geneesmiddelen. Apotheken moeten hun reclamecampagnes zorgvuldig afstemmen op deze regels om in overeenstemming te blijven met de wetgeving en de bescherming van consumenten te waarborgen.
Hoge Raad
HR 14 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:260 (Teva en Sandoz tegen BMS)
Deze zaken gaan over geschillen tussen BMS aan de ene kant, en Teva en Sandoz aan de andere kant, over het op de markt brengen van een generiek Apixaban. Het hof oordeelde dat de voorzieningenrechter de uitspraak G2/21 verkeerd heeft uitgelegd. De uitkomst van de Hoge Raad is dat de klachten tegen BMS niet kunnen leiden tot vernietiging van die arresten. De Hoge Raad heeft hierbij niet gemotiveerd waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van de klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht.
Raad van State
RvS 26 februari 2025, ECLI:NL:RVS:2025:764
Deze conclusie gaat over het onderscheid tussen een algemeen verbindend voorschrift (AVV) en een concretiserend besluit van algemene strekking (CBAS). Het onderscheid tussen deze twee besluiten is sinds de inwerkingtreding van de Algemene wet bestuursrecht van belang voor de toegang tot de bestuursrechter. Tegen besluiten van algemene strekking die geen AVV zijn, staat beroep bij de bestuursrechter open op grond van de Awb. Het beroep tegen algemeen verbindende voorschriften is echter in art. 8:3 lid 1, aanhef en onder a, Awb uitgesloten. Tegen een algemeen verbindend voorschrift moet worden opgekomen door een vordering in te stellen bij de burgerlijke rechter. De zaak waarin deze conclusie wordt genomen, gaat over de vraag of het besluit tot wijziging van een van de bijlagen van de Regeling zorgverzekering moet worden aangemerkt als een algemeen verbindend voorschrift of als een concretiserend besluit van algemene strekking.
Hoven
Hof Den Haag 11 februari 2025, C/09/657817 (Janssen Biotech tegen Samsung Bioepis)
Janssen vorderde een verbod op inbreuk op haar Deense en Italiaanse aanvullende beschermingscertificaten (ABC) door SB, die zich beriep op de productie-voor-export vrijstelling van de ABC-Verordening. Janssen stelde dat SB niet voldeed aan de voorwaarden voor deze vrijstelling en dat een handelsvergunning in de exportlanden vereist was. Het hof oordeelde echter dat een handelsvergunning niet nodig is en dat SB terecht een voorraad mag aanleggen voor export zonder inbreuk te maken op Janssen's ABC. De vorderingen van Janssen werden afgewezen.
Rechtbanken
Rechtbank Gelderland 25 februari 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:1468 (Novartis tegen Zorgverzekeringen)
Kort geding. Zorgverzekeringsrecht. Zorgverzekeraars moeten voorkeursbeleid voor CDK4/6-remmers staken. Op basis van de huidige onderzoeksresultaten kan niet (langer) worden volgehouden dat de drie CDK4/6-remmers een gelijke therapeutische waarde hebben en daarom onderling uitwisselbaar zijn. Dit terwijl het voorkeursbeleid dat sinds 1 januari 2025 wordt gevoerd vanwege bepaalde financiële afspraken tot gevolg kan hebben dat enkel het aangewezen voorkeursmiddel door de ziekenhuizen kan worden voorgeschreven. Dat die situatie zich voordoet, is aannemelijk. Dat is onrechtmatig tegenover de verzekerde die recht heeft op zorg die valt onder het verzekerde pakket en tegenover de leveranciers van die zorg. Daarnaast is de inkoopronde die aan het voorkeursbeleid ten grondslag ligt onzorgvuldig verlopen en is geen sprake van een objectief en non-discriminatoir toetsingskader.
Zie ook:
- Voorkeursbeleid voor niet-uitwisselbare medicijnen onwenselijk, Reactie van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) op de uitspraak in de rechtszaak omtrent CDK4/6-remmers.
- Zorgverzekeraars zeer bezorgd na uitspraak inkoopprocedure CDK 4/6 remmers, Zorgverzekeraars Nederland
Rechtbank Den Haag 19 februari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:1858 (Eiseres tegen Zorgverzekeringen)
Vonnis waarin is geoordeeld dat voor de vraag of het omzetplafond in een bepaald jaar is bereikt, bepalend de gedeclareerde prestaties van behandeltrajecten die hun begindatum in dat jaar hebben. De conclusie is dat de zorgverlener het omzetplafond van 2023 heeft overschreden en de vordering tot betaling van de zorgverlener moet worden afgewezen.
Rechtbank Den Haag 19 februari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:2315 (Teva tegen Zilveren Kruis)
In een kort geding vorderde Teva de staking van de inkoopprocedure van varenicline door Zilveren Kruis. De voorzieningenrechter oordeelde dat preferentiebeleid is toegestaan binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) als de geneesmiddelen uitwisselbaar of gelijkwaardig zijn. Het bleek aannemelijk dat varenicline van verschillende fabrikanten gelijkwaardig is. De rechter vond dat het preferentiebeleid van Zilveren Kruis de zorg waarop verzekerden recht hebben niet beperkt en dat de inkoopprocedure niet in strijd is met artikel 11 Zvw. De vordering van Teva werd afgewezen.
Rechtbank Rotterdam 13 februari 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:1811 (Fabrikanten tegen ACM)
De ACM heeft een boete opgelegd aan een geneesmiddelenfabrikant wegens misbruik van haar economische machtspositie door een excessieve prijs te vragen voor het CDCA-geneesmiddel in Nederland. De rechtbank oordeelde dat de ACM terecht heeft vastgesteld dat de fabrikant misbruik heeft gemaakt van haar positie. De prijs van het CDCA-geneesmiddel steeg onredelijk van € 46,- naar € 13.090,- per verpakking zonder deugdelijke onderbouwing. De rechtbank bevestigde de boete, maar verlaagde het bedrag vanwege de lange duur van de procedure. Het beroep van de fabrikant werd voor het overige ongegrond verklaard.
Zie ook: Rechtbank bevestigt boete ACM aan Leadiant voor excessieve prijs CDCA, ACM
Rechtbank Rotterdam 13 februari 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:1806 (Geneesmiddelenfabrikant tegen ACM)
Het beroep van een geneesmiddelenfabrikant tegen de afwijzing van haar handhavingsverzoek tegen zorgverzekeraars is gegrond verklaard. De ACM heeft onvoldoende draagkrachtig gemotiveerd waarom zij op grond van haar prioriteringsbeleid kon afzien van het instellen van een nader onderzoek. De ACM moet een nieuw besluit op het bezwaar nemen.
Rechtbank Noord-Holland 11 februari 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:1311 (Eiseres tegen ASR)
In deze zaak gaat het om zorgkosten die eiseres heeft gemaakt tijdens haar vakantie in het buitenland. Zij vordert vergoeding van deze kosten door gedaagde, haar zorgverzekeraar. Gedaagde vindt dat zij de kosten niet hoeft te vergoeden omdat de behandeling die eiseres heeft ondergaan niet valt onder het verzekerde basispakket. De kantonrechter geeft gedaagde hierin gelijk. Toch wordt de vordering van eiseres toegewezen, omdat gedaagde toerekenbaar is tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen tegenover eiseres. De schade die eiseres daardoor lijdt moet gedaagde vergoeden.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant 5 februari 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:628 (Jong GGZ tegen Gemeente Breda)
Besluit van de gemeente om de jeugdgezondheidszorg volledig bij de GGD neer te leggen. Is er sprake van een overeenkomst met de GGD? Heeft de gemeente onrechtmatig gehandeld om de jeugdgezondheidszorg niet (deels) uit te besteden aan een derde als bedoeld in artikel 14 lid 4 van de Wet publieke gezondheid? Is het besluit in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur?
Rechtbank Rotterdam 5 februari 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:1483 (Eiser tegen Maasstad Ziekenhuis)
Medische aansprakelijkheid. Darmperforatie na medische ingreep om galstenen te verwijderen (ERCP) bij patiënt die al geruime tijd klachtenvrij was. Patiënt is overleden aan de gevolgen van de darmperforatie. Geen gebrek in informatievoorziening over het risico van een darmperforatie. Wel voorlopig bewezen dat patiënt voor de ingreep niet toereikend is geïnformeerd over het alternatief van een conservatoir beleid (afwachten en voorlopig niets doen) en dat hij de ingreep niet op de bewuste datum zou hebben laten verrichten als hij voor de ingreep wel toereikend zou zijn geïnformeerd. Ziekenhuis toegelaten tot het leveren van tegenbewijs.
Rechtbank Rotterdam 5 februari 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:1593 (Persoon A tegen Persoon B)
Oplichting met behulp van (zogenaamde) start-up op gebied van AI-toepassing in medische zorg. Investeringen die niet zouden zijn gedaan zonder betrokkenheid van arts bij die start-up. Onrechtmatig handelen van de arts jegens investeerders. Eigen schuld.
Rechtbank Den Haag 22 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:1557 (Edwards Lifesciences tegen Meril)
Edwards, houder van octrooi EP 762 op een prothetische hartklep en afleversysteem, zag zijn octrooi herroepen door de oppositieafdeling van het EOB, maar in gewijzigde vorm in stand gehouden. De rechtbank schorst de procedure deels in afwachting van het definitieve oordeel over de geldigheid van het octrooi. Meril's argumenten over de beschermingsomvang, toegevoegde materie, en niet-nawerkbaarheid worden verworpen. De rechtbank oordeelt dat conclusie 1 van hulpverzoek 5A inventief is en wijst een inbreukverbod toe voor de combinatie en afzonderlijke onderdelen van Myval THV en Navigator. Edwards' vorderingen voor een verklaring van recht van inbreuk en onrechtmatig handelen worden afgewezen.
Rechtbank Gelderland 22 januari 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:504 (FMED tegen Zorgverzekeraars)
De toepassing van een bekostigingssystematiek is in de overeenkomst tussen zorgverzekeraar en medisch speciaalzaken overeengekomen. Er is niet gedwaald ten aanzien van de bekostigingssystematiek. De zorgverzekeraar is op grond van de zorgovereenkomst bevoegd om over te gaan tot verrekening bij overschrijding van de benchmark. Het vasthouden aan een bekostigingssystematiek is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar. De rechtbank concludeert dat sprake is van zowel een gerechtvaardigde aanleiding voor het toepassen van een benchmark als een zorgvuldige inrichting en invoering van de benchmark. Tevens is er geen sprake van een onrechtvaardige uitwerking van de bekostigingssystematiek, waarbij zowel de afhankelijke positie van de zorgaanbieder en de directe en indirecte zorgplicht van zorgverzekeraar jegens zorgaanbieder is meegewogen.
Codecommissie 26 februari 2025, K 24-007 (Eisen aan reclame)
De klacht van LEO Pharma is gericht tegen uitingen van Almirall S.A. ten behoeve van haar geneesmiddelen Ebglyss® en Wynzora® welke tijdens en rondom het jaarlijks congres van de European Academy of Dermatology and Venereology (EADV-congres) in Amsterdam van 25 tot en met 28 september 2024 zijn gebezigd. Almirall heeft daartegen verweer gevoerd en stelt dat de Codecommissie onbevoegd is om kennis te nemen van klachten jegens Almirall S.A., dat Almirall S.A. niet is gehouden aan de Gedragscode, dat de uitingen van Almirall S.A. niet aan Almirall B.V. kunnen worden toegerekend omdat Almirall B.V. hiermee geen bemoeienis heeft gehad.
Keuringsraad 24 februari 2025, AA25.001 (Redelijke vliegreiskosten)
Het antwoord op de vraag of het voor vergunninghouders is toegestaan om bij het vergoeden van de kosten van deelname aan congressen en/of bijeenkomsten in het buitenland bij intercontinentale vluchten premium economy tickets voor 50% te vergoeden, luidt bevestigend, met dien verstande dat het moet gaan om een vlucht die (rechtstreeks) meer dan zes uur bedraagt.
Keuringsraad, 31 januari 2025, AA24.007 (Ondersteuning patiëntondersteuningsprogramma)
Vergunninghouder is voornemens als onderdeel van het patiëntondersteuningsprogramma van ApotheekZorg bepaalde supplementen ter beschikking te stellen aan patiënten. De CGR acht het in zijn algemeenheid niet passend om als vergunninghouder voor de ondersteuning van een patiëntondersteuningsprogramma af te spreken dat de apotheker bepaalde suppletie gratis aflevert, terwijl deze suppletie voor patiënten die niet aan het programma deelnemen, voor eigen rekening komen. De legitimatie van het ondersteunen van een patiëntondersteuningsprogramma is gebaseerd op de kwaliteitsverbetering van zorg en niet op het wegnemen van kosten die de patiënt regulier zelf zou moeten dragen.
Keuringsraad 11 december 2024, AA24.006 (Sponsoring project)
Vergunninghouder en een ziekenhuis onderzoeken de mogelijkheid om de hoge kosten voor het voor toediening gereed maken van een geneesmiddel te sponsoren. Vergunninghouder heeft onvoldoende aannemelijk kunnen maken dat de sponsoring betrekking heeft op innovatieve en/of kwaliteitsverbeterende activiteiten (artikel 6.5.3 onder a) en dat de sponsoring de directe of indirecte verbetering van zorg aan patiënten of de bevordering van de medische wetenschap tot doel heeft (artikel 6.5.3 onder b). Het is een activiteit die door de apotheek sowieso zal moeten worden verricht voor toediening van het middel. Bovendien moet de CGR constateren dat sponsoring van de bereidingskosten zou leiden tot het financieren van kosten die op reguliere wijze worden vergoed. Daarin voorziet het wettelijk stelsel van de DBC-zorgproducten en add-on vergoeding voor dure geneesmiddelen.
RCC
RCC 17 februari 2025, 2024/00605 (Elmex tandpasta)
Het betreft een televisiereclame voor Elmex Sensitive Professional tandpasta. Deze reclame voor een medisch hulpmiddel toont een mevrouw in een witte jas die werkzaam is als laboratoriummedewerker. Daarnaast wordt er een aanbeveling gedaan voor een medisch hulpmiddel: “Raadpleeg uw tandarts”. Geconcludeerd is dat reclame voor medische hulpmiddelen geen indirecte aanbeveling mag bevatten van een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg. De indirecte aanbeveling kan bestaan uit een witte jas, of de instelling waar de persoon werkt.
RCC 12 februari 2025, 2024/00636 (Haargroeimiddel)
Het betreft een uiting op https://neofollics.com/nl/products/hair-growth-supporting-tablets. Gesteld wordt dat de pillen zorgen voor haargroei en effectief zijn bij elk type haarverlies. Het is niet toegestaan om te spreken over een effectieve behandeling voor haargroei.
Overheidsinformatie
Kamerbrief private equity en winst in de zorg
Minister Agema (VWS) informeert de Tweede Kamer over de manier waarop zij wil omgaan met private equity en winst in de zorg. De minister reageert hiermee op verschillende moties over dit onderwerp.
Rijksoverheid.nl, 5 maart 2025
Antwoorden op Kamervragen over overheidssubsidie voor eigen productie prijzig kankermedicijn
Minister Agema (VWS) geeft antwoord op vragen over het bericht ‘Gronings UMC gaat met overheidssubsidie zelf een prijzig buitenlands kankermedicijn maken’.
Rijksoverheid.nl, 4 maart 2025
Antimicrobiële geneesmiddelen uitzonderen van GVS-vergoedingslimieten
Dit voorstel houdt in dat de vergoedingslimieten voor antimicrobiële geneesmiddelen, zoals die zijn vastgesteld in het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS), vervallen. Dit is een experiment met een looptijd van twee jaar.
De vergoedingslimieten zijn bedoeld om prijzen van geneesmiddelen te laten dalen of patiënten te laten wisselen naar een ander geneesmiddel. De prijsdruk van deze vergoedingslimieten kan zorgen voor beschikbaarheidsproblemen. Deze beschikbaarheidsproblemen zijn extra onwenselijk voor antimicrobiële geneesmiddelen omdat verkeerd gebruik van deze middelen kan leiden tot resistentievorming. Dat leidt tot risico's voor de volksgezondheid.
Internetconsultatie, 28 februari 2025
Operatie SHIELD: IGJ en Douane nemen 60.000 pillen in beslag
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en Douane namen in oktober 2024 deel aan SHIELD V. Dit is een internationale operatie, onder coördinatie van Europol en gericht tegen de illegale handel in geneesmiddelen. In totaal werden in Nederland 329 zendingen onderschept met daarin 60.000 pillen, ampullen, tubes en sprays.
IGJ, 28 februari 2025
Het uitvoeren van voorbehouden handelingen in opdrachtrelatie in de Nederlandse tandartspraktijk
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) concludeert op basis van een verkennend onderzoek bij 81 tandartspraktijken dat in 2024 is uitgevoerd dat er grote verschillen zijn in de manier waarop tandartsenpraktijken omgaan met taakdelegatie van voorbehouden handelingen. De inspectie vindt dit een onwenselijke situatie en ziet graag dat de mondzorgsector het onderwerp taakdelegatie verder uitwerkt in bijvoorbeeld beroepsrichtlijnen.
IGJ, 21 februari 2025
Onderzoek RIVM: tekortenbesluiten hebben effect op beschikbaarheid van geneesmiddelen
Met tekortenbesluiten kon de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) tijdelijk toestemming geven voor import van geneesmiddelen uit het buitenland in geval van tekorten in Nederland. Onderzoek van het RIVM laat zien dat de besluiten bijdragen aan een betere beschikbaarheid van geneesmiddelen. De IGJ bespreekt de uitkomsten en aanbevelingen met betrokken partijen zoals het CBG en VWS. Gezamenlijk wordt bepaald hoe de aanbevelingen kunnen worden vertaald naar de praktijk.
IGJ, 20 februari 2025
IGJ roept zorgaanbieders op: ga zorgvuldig om met invoering van generatieve AI-toepassingen
De inspectie verwacht dat de zorgaanbieder bij ingebruikname van AI-toepassingen voldoende kennis heeft over de risico’s en beperkingen ervan. Hierbij kan een risico-inventarisatie helpen. De zorgaanbieder kan de risico’s in kaart brengen door de leverancier te bevragen, normen of leidraden te gebruiken en ervaringen van andere zorgaanbieders op te halen.
IGJ, 10 februari 2025
ACM
ACM informeert koepelorganisaties zorg over concurrentieregels op de zorgarbeidsmarkt
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft koepelorganisaties in de zorg geïnformeerd over de concurrentieregels die gelden op zorgarbeidsmarkten. De ACM kreeg het afgelopen jaar namelijk veel vragen en meldingen over zorgarbeidsmarkten. Deze vragen en meldingen zien vaak op afstemming tussen werkgevers over het niet-inhuren van zzp’ers en op afstemming tussen werkgevers/zorgaanbieders over de tarieven van zzp’ers.
ACM, 25 februari 2025
CBG
Eén pictogrammen set voor begrijpelijkere medicijninformatie
Nieuwe pictogrammen, die je vanaf vandaag tegen kunt komen, maken antwoorden op vragen die mensen hebben mogelijk. Samen met andere partijen ontwikkelde het CIBG een set met meer dan 50 pictogrammen, die getest is bij onder andere laaggeletterden.
Het CBG coördineert dit publiek-private samenwerkingsverband. De bedoeling is om dit project de komende jaren verder uit te breiden. Ook in Europa.
CIBG, 12 februari 2025
Zorginstituut Nederland
Instructies voor aanlevering farmaceutische dossiers
In deze instructie leggen we uit hoe een farmaceutisch dossier digitaal moet worden aanleverd bij het Zorginstituut. Het aanleveren van een digitale versie is voldoende. Het Zorginstituut behoudt zich het recht voor om in specifieke gevallen een papieren dossier op te vragen. In dat geval volstaat een papieren versie met alleen de belangrijkste referenties.
Zorginstituut, 5 maart 2025
Nieuwe werkwijze geneesmiddelenbeoordelingen: vraag en antwoord
Sinds 1 februari 2025 heeft het Zorginstituut een nieuwe werkwijze voor de beoordeling van geneesmiddelen. Op 24 januari 2025 was daarover een informatiebijeenkomst. Op deze pagina staan de meest gestelde vragen met antwoorden.
Deze tekst is aangepast op 25 februari 2025.
Zorginstituut, 25 februari 2025
Format farmaco-economisch dossier (volgens richtlijn 2024)
Sjabloon voor het indienen van een farmaco-economisch dossier voor de (her)beoordeling van GVS- en specialistische geneesmiddelen. Dit is per 1 oktober 2024 verplicht voor het indienen van een vergoedingsaanvraag.
Volg voor het opstellen van een farmaco-economisch dossier de ‘Richtlijn voor het uitvoeren van economische evaluaties in de gezondheidszorg (versie 2024)’.
Het is verplicht om het farmaco-economisch dossier in het Nederlands aan te leveren.
Zorginstituut, 14 februari 2025
Format budgetimpactanalyse
Sjabloon voor het opstellen van een budgetimpactanalyse (BIA) bij een geneesmiddelenbeoordeling. Op 14 februari 2025 is een herziene versie gepubliceerd (versie 2.0). Deze is per 1 juli 2025 verplicht bij het indienen van een vergoedingsaanvraag.
Zorginstituut, 14 februari 2025
Europese Unie
The Regulation on the European Health Data Space (EHDS) has been published in the Official Journal of the EU.
De Verordening vormt een belangrijke mijlpaal in de inspanningen van de EU om een veilig en efficiënt digitaal gezondheidsecosysteem op te bouwen als onderdeel van de Europese datastrategie. De European Health Data Space (EHDS) biedt een uitgebreid kader voor de toegang tot en het gebruik van elektronische gezondheidsgegevens in de lidstaten. Dit zal innovatie en concurrentievermogen in de gezondheidssector bevorderen ten behoeve van alle EU-burgers.
Frequently Asked Questions on the European Health Data Space
European Commission, 5 Maart 2025
Studie over het ontwerp van een monitoringskader voor de EU One Health Actieplannen tegen AMR en de Aanbeveling van de Raad om de EU-acties tegen antimicrobiele resistentie te versterken volgens een One Health-benadering; Eindrapport
Dit rapport beschrijft het ontwerp van een monitoringskader voor het One Health Actieplan van de EU tegen Antimicrobiële Resistentie (AMR) uit 2017 en de Aanbeveling van de Raad uit 2023 om de EU-acties tegen antimicrobiële resistentie te versterken volgens een One Health-benadering. Het kader is ontworpen om de uitvoering, voortgang en impact van deze initiatieven te evalueren, waarbij menselijke, dierlijke en milieugezondheid worden geïntegreerd. Het omvat diverse wetgevende en niet-wetgevende acties binnen de EU-27, IJsland en Noorwegen, en biedt een flexibel en kosteneffectief systeem voor het monitoren van AMR-interventies. De ontwikkeling van het kader volgde een gestructureerde methodologie, inclusief literatuuronderzoek, het opstellen van interventielogica voor zowel het Actieplan als de Aanbeveling van de Raad, en uitgebreide raadpleging van belanghebbenden. Indicatoren werden geselecteerd op basis van relevantie, haalbaarheid en beschikbaarheid van gegevens, waarbij ze in lijn zijn met de prioriteiten van de EU en de lidstaten.
European Union, 12 Februari 2025
