Home / Publicaties / CMS Green Guidance - Technische kennis is macht bij...

CMS Green Guidance - Technische kennis is macht bij duurzame financiering

Duurzaamheid in financiële dienstverlening is een vakgebied waarin expertises op het gebied van financiering, duurzaamheid, compliance en legal elkaar vinden. In CMS Green Guidance delen we maandelijks wat urgent is vanuit juridisch perspectief. Een groene gids over (nieuwe) regelgeving en trends.

Investeringsmaatschappijen hebben een voortrekkersrol bij de verduurzaming

Technische kennis is macht bij duurzame financiering

Bij het verstrekken van een financiering is het beperken van risico's het uitgangspunt van een bank. Dat betekent dat innovatieve partijen, die gebruikmaken van nieuwe technologieën, vaak zijn aangewezen op private investeringsmaatschappijen die bereid zijn een hoger risico te nemen tegen een hoger rendement. Simon Hardonk, advocaat in de Praktijkgroep Corporate Restructuring & Insolvency bij CMS denkt dat banken kunnen profiteren van technische kennis om risico's op de juiste wijze in te kunnen schatten en daarmee eerder innovatieve, duurzame projecten financieren.

Zijn Nederlandse banken te voorzichtig bij het financieren van duurzame projecten of kunnen ze niet anders, gezien alle regelgeving en de buffers die ze moeten aanhouden?

‘Pensioenfondsen en banken zijn van nature risico-avers. Ze zijn bijvoorbeeld niet snel bereid de gehele financieringsbehoefte op zich te nemen van nieuwe, duurzame projecten die gebaseerd zijn op een techniek die zich nog niet bewezen heeft. Logisch wellicht, maar als iedere investeerder zo voorzichtig zou zijn, dan komt de energietransitie nooit van de grond. De instellingen zijn terughoudend, terwijl wij er met z’n allen juist bij gebaat zijn als de verduurzaming en de energietransitie sneller gaat. De Europese Commissie heeft er terecht op gewezen dat financieringen verstrekt door private partijen onmisbaar zijn om de ambitieuze klimaatdoelen te realiseren. De (gedwongen) voorzichtigheid van banken kan in het uiterste geval een systeemrisico zijn, vooral voor financiële instellingen die met hun kredietportefeuille oververtegenwoordigd zijn in bepaalde economische sectoren en geografische gebieden.

Toezicht is hierin een factor, als bank moet je meer kapitaal aanhouden naarmate de risico's toenemen. Maar er is zoveel voorzichtigheid dat er bij de financiering van een startup of een ander nieuw project de neiging ontstaat om alle variabelen weg te contracteren. Een (private) investeringsmaatschappij maakt een breder assessment en kijkt vooral naar het toekomstige potentieel: wat kan ik hiermee verdienen? De bank wenst dat haar lening met rente wordt terugbetaald; de risico-investeerder maakt daarentegen aanspraak op de potentieel hogere waardering van de onderneming. In dat licht is het niet vreemd dat een bank vooral bezig is met beperking van de risico's en extra aandacht heeft voor de zekerheden die kunnen worden verstrekt. Dat is een wezenlijk verschil. De risicoanalyse is lastiger voor een bank en daardoor wordt de terughoudendheid alleen maar groter. Wij signaleren dat door uitgebreidere overeenkomsten en de betrokkenheid van deskundigen die de technische en financiële kant van de 'business case' - voor de zekerheid - valideren. Deze kosten komen voor rekening van de vennootschap en dat maakt de financieringsaanvraag niet goedkoper. En op het moment dat een project als risicovoller wordt beoordeeld, rekent de bank zo’n onderneming aanzienlijk meer rente.’

Is het wachten tot duurzaamheid en technologieën die de transitie moeten bevorderen ‘gewoner’ worden?

‘Ik heb het idee dat we een omslag naderen. Uit onze recente CMS Funds Market Study blijkt ook dat ESG bij fondshuizen geen speciaal aandachtsgebied meer is, het is een hygiënefactor geworden. Geen trend, maar normaal en staat hoog op alle agenda’s. Hoe meer ervaring financiële instellingen krijgen met het beoordelen van risico’s en hoe meer nieuwe technieken (zoals waterstof) zich bewijzen in de praktijk, hoe sneller banken de financiering aandurven. Maar bij niet-bewezen technieken is dat een probleem.

Wat ik zie bij projectfinancieringen is dat de bank een klein deel doet. Het leeuwendeel moet van private financiering komen. Effectief zijn het dus de investeringsmaatschappijen die momenteel de verduurzaming aanjagen. Zij profiteren natuurlijk ook van de upside als het goed gaat. Maar je kunt je afvragen wie anders deze handschoen op zou pakken.

De bank is momenteel bij de financiering van een duurzaam project vaak het sluitstuk van de financieringsbehoefte. Aan de andere kant is dat ook weer een begin. Investeringsmaatschappijen verstrekken risicodragend kapitaal en de bank verstrekt het in de vorm van een lening. Het is een manier om ervaring op te doen.’

Er is genoeg bevlogenheid bij ESG-afdelingen, maar misschien te weinig technische kennis?

‘Uiteindelijk zal er altijd gekozen worden voor externe validatie. Maar ondertussen moet je zelf ook gevoel bij de daadwerkelijke risico's hebben. Ik denk niet dat we straks ingenieurs zien bij banken, maar het wordt wel tijd voor een ander soort deskundigheid. Dat zie je bij zakenbanken, daar werken whizzkids met een stevige bèta-achtergrond. Het begrijpen van het proces draagt zeker bij aan een nauwkeurige risicoanalyse. Grote risicovolle bankfinancieringen worden vaak door een syndicaat van verschillende banken verstrekt en dat dicteert de grote hoeveelheid documentatie. Maar ook daarbij geldt, hoe beter de activiteiten te doorgronden zijn, hoe helderder de risicoanalyse, hoe korter een bank nodig heeft om een financiering te verstrekken. Dat heb je gezien bij hypotheken, die zijn echt een commodity geworden. Die bieden een laag rendement en hoge zekerheid, dat is een mooi alternatief voor een staatsobligatie met een negatieve rente. Daar wil je eigenlijk heen met de financieringen van projecten die zich richten op duurzaamheid: lager risico en minder complexiteit.’

Ben je optimistisch over het tempo waarin de financiële sector verduurzaamt?

‘Het goede nieuws is dat duurzaamheid in een korte tijd bovenaan alle agenda’s is komen te staan. En je ziet hoe nuttig het is om getallen te noemen, ook al zijn die ambitieus; een reductie van 55 procent in CO₂-uitstoot, klimaatneutraal zijn in 2050: dan heb je iets om naartoe te werken. Als dat niet was gebeurd en de regelgeving was meer vrijblijvend geweest, dan hadden we veel minder voortgang geboekt. Maar als maatschappij moeten we wel nadenken wie nu eigenlijk die verduurzaming, waar we zo graag haast mee willen maken, moet betalen. Voor je het weet beland je in een klassiek prisoners dilemma: het is nog te vaak de vraag wie de voortrekkersrol neemt en uiteindelijk doet niemand iets. Daarom heeft de Europese Unie terecht onderschreven dat die energietransitie niet alleen van banken en pensioenfondsen verwacht kan worden. Er is juist een grote rol voor private ondernemingen. Zij moeten de voortrekkers zijn.

Maar er is een keerzijde aan voorzichtigheid: als je een onderneming niet helpt om de transitie te financieren die ze nu moeten maken, kan dat net zo goed risico opleveren. Kijk naar Shell, daar zie je dat niets doen een groter risico vormt dan die transitie financieren. Bestaande technieken kunnen snel achterhaald raken. Die gedachte maakt wellicht dat financierende instellingen sneller in beweging komen.

En sommige veranderingen worden al gedicteerd door consumentengedrag. Zo zie je bij zogeheten fast fashion dat het duurzaamheidsaspect, en dan met name de sociale component daarvan, een grote rol speelt. Bijvoorbeeld aandacht voor de omstandigheden waaronder de kleding wordt gemaakt. Dat maakt dat zowel ondernemingen als de instellingen die de financiering verzorgen, voldoende oog moeten houden voor hoe de toekomst eruit gaat zien. Ondernemingen moeten hun social license to operate in de gaten houden, ofwel: vinden de maatschappij en de consument dat jouw product of dienst een plaats verdient in het schap? Er wordt snel meer belang gehecht aan duurzaamheid, dat tempo moet niet onderschat worden.’


Lees ook:
https://cms.law/en/nld/publication/cms-funds-market-study-2021

Auteurs

Portret van Simon Hardonk
Simon Hardonk
Counsel
Utrecht