EU Taxonomieverordening

De Taxonomieverordening of EU Taxonomie is een van de initiatieven die is voortgekomen uit het Actieplan duurzame groei financieren van de Europese Commissie. Tezamen met de CSRD en de SFDR vormt de EU Taxonomie de kernelementen voor duurzaamheidsrapportage, waarbij de Taxonomie als een spin in het web hangt en voor alle richtlijnen en verordeningen met betrekking tot duurzaamheidsrapportage duidelijk maakt wat onder “duurzaam” moet worden verstaan.

Op dit moment kent slechts een klein aantal lidstaten een of meer duurzaamheidslabels, die allemaal ook nog eens op verschillende classificatiesystemen berusten. Hierdoor kunnen beleggers duurzame financiële producten binnen de Europese Unie lastig met elkaar gelijken. Door op Europees niveau de taxonomie te introduceren. probeert men dit probleem te ondervangen. Zo wordt binnen elke lidstaat hetzelfde verstaan onder ‘duurzaam’ (in ecologische zin), althans dat is de bedoeling.

De Taxonomie introduceert een classificatiesysteem voor ecologisch duurzame activiteiten en beleggingen. De verordening verplicht fondsen om beleggingsproducten die zij als duurzaam promoten, te classificeren op basis van de Taxonomie. Zo moet een fonds bijvoorbeeld duidelijk maken aan welke van de zes milieudoelstelling uit de Taxonomie het financiële product een bijdrage levert. De EU taxonomie stelt duidelijke grenswaarden die bepalen wanneer een belegging als ecologisch duurzaam aangemerkt mag worden.

Wat is duurzaam?

De Taxonomieverordening kent zes milieudoelstellingen:

Een economische activiteit/belegging kan als duurzaam worden gekwalificeerd indien het voldoet aan de volgende drie vereisten:

1. de activiteit draagt substantieel bij aan één van de zes genoemde milieudoelstellingen. Om te beoordelen of er sprake is van een substantiële bijdrage zijn technische screening criteria geformuleerd waaraan de activiteit getoetst wordt;
2. de activiteit doet geen ernstige afbreuk aan één of meer van de andere vijf milieudoelstellingen (het reeds genoemde ‘Do No Significant Harm’-principe);
3. de activiteit wordt verricht met inachtneming van minimale sociale en governance waarborgen, zoals mensenrechten en arbeidsomstandigheden;

Duurzame activiteiten in de bouw- en vastgoedsector

Of een activiteit substantieel bijdraagt aan een van de zes milieudoelstelling wordt dus bepaald aan de hand van technische screening criteria. Tot nu toe zijn alleen de technische screening criteria voor de milieudoelstellingen ‘mitigatie van klimaatverandering’ en ‘adaptatie van klimaatverandering’ middels uitvoeringsverordeningen vastgesteld. Deze criteria zijn wetenschappelijk onderbouwd. Voortschrijdend inzicht zal er in de toekomst mogelijk voor zorgen dat de criteria wijzigen. De taxonomie is daarmee geen statisch geheel, maar zal meebewegen met de ontwikkelingen en inzichten op het gebied van duurzaamheid.

Binnen het vastgoed kan op basis van de technische criteria die voor de mitigatie of adaptatie van klimaatverandering zijn vastgesteld aan deze milieudoelstellingen worden voldaan door activiteiten te verrichten in een van de volgende richtingen:

• Bouw van nieuwe gebouwen: de primaire energievraag moet ten minste 10% onder de drempel van energiezuinige gebouwen liggen. Van een ‘energiezuinig gebouw’ is sprake als aan de Nederlandse BENG-norm wordt voldaan. Renovatie van bestaande gebouwen: Een grote verbouwing of renovatie dient te leiden tot een verlaging van 30% van de primaire energievraag of dient te voldoen aan de eisen zoals gesteld in de EU Richtlijn Energieprestatie van gebouwen.
• Eigendom en verwerving van gebouwen: als het gebouw dat in eigendom wordt verworven is gebouwd vóór 31 december 2020 dient het minimaal een energielabel A te hebben, of het dient wat betreft energiezuinigheid te behoren tot de top 15% van de nationale gebouwenvoorraad. Voor gebouwen die zijn gebouwd ná 31 december 2020 moet het gebouw voldoen aan de criteria die op het moment van aankoop voor nieuwe gebouwen gelden.
• Installatie, onderhoud en reparatie van technologieën op het gebied van duurzame energie: Hierbij kan worden gedacht aan de installatie, het onderhoud en de reparatie van zonnepanelen, zonnecollectoren, wko’s en warmtepompen.
• Installatie, onderhoud en reparatie van oplaadstations voor elektrische voertuigen; Installatie, onderhoud en reparatie van energie-efficiënte uitrusting: Hierbij kan worden gedacht toevoeging van isolatie aan bestaande onderdelen van de bouwschil van een gebouw, zoals buitenmuren, daken en kelders, de vervanging van bestaande ramen door nieuwe energie-efficiënte ramen of de installatie en vervanging van energiezuinige lichtbronnen.
• Installatie, onderhoud en reparatie van instrumenten en apparaten voor het meten, regelen en controleren van de energieprestaties van gebouwen: Onder de bedoelde instrumenten en apparaten kunnen bijvoorbeeld worden begrepen: gezoneerde thermostaten, slimme thermostaatsystemen en sensoren, met inbegrip van bewegings- en daglichtregeling en slimme meters voor gas, warmte, koeling en elektriciteit.

Tools

Er zijn op dit moment verschillende tools waarmee de Taxonomie voor marktpartijen wordt samengevat en uitgelegd. Zo heeft de Europese Unie een Taxonomy Compass geïntroduceerd aan de hand waarvan eenvoudig per sector, waaronder de bouw- en vastgoedsector, kan worden nagegaan welke technische screening criteria gelden.

De Dutch Green Building Council (“DGBC”) heeft daarnaast in mei 2023 in samenwerking met 30 marktpartijen een Handrekening EU Taxonomie gepubliceerd. Deze handreiking maakt een vertaalslag van de vereisten uit de Taxonomie naar de Nederlandse bouw- en vastgoedsector.

Toepassingsgebied

Zoals eerder aangegeven zijn financiële marktdeelnemers, verplicht om over hun financiële producten die als lichtgroen of donkergroen classificeren, informatie openbaar te maken in welke mate de belegging als ecologisch duurzaam kwalificeert op grond van de criteria uit de Taxonomieverordening.

De Taxonomieverordening verplicht zowel financiële marktdeelnemers die onder de SFDR vallen als OOB’s die onder de NRFD vallen, om onder meer te rapporteren in welke mate hun producten of activiteiten ecologisch duurzaam zijn. De Taxonomie is een aanvulling op de NFRD en de SFDR, omdat de Taxonomie voorziet in een gemeenschappelijk ijkpunt voor duurzame activiteiten.

Indachtig de CSRD die gefaseerd de rol die de NRFD heeft, zal wijzigen en uitbreiden, zullen ook grote, middelgrote en kleine ondernemingen op termijn over hun economische activiteiten moeten rapporteren. Grote ondernemingen die nu al onder de NFRD vallen moeten vanaf 1 januari 2024 onder de CSRD voldoen aan meer uitgebreide rapportageverplichtingen, waarbij de Taxonomie bepalend zal zijn welke economische activiteiten van de onderneming als ecologisch duurzaam kwalificeren. Sommige rapportagevereisten onder de CSRD zijn dezelfde als die onder de Taxonomie, zodat deze ook terugkomen in de geldende ESRS.

Impact Taxonomie op bouw- en vastgoed

Op dit moment heeft de Taxonomie impact op onder meer financiers van (commercieel) vastgoed en grote institutionele en particuliere beleggers (die duurzame financiële producten aanbieden in de zin van artikel 8 en 9 SFDR) en grote (beursgenoteerde) vastgoedbedrijven die onder de reikwijdte van de NFRD/CSRD vallen.

Verder blijkt uit onderzoek van de DGBC dat partijen die bij hun vastgoedproducten al gebruikmaken van een duurzaamheidslabel (zoals BREEAM-NL) waarschijnlijk sneller voldoen aan de EU Taxonomie. In de meest recente BREEAM-NL richtlijn voor de bestaande bouw zijn de criteria uit de Taxonomie opgenomen, waardoor certificering ook sneller overeenstemming met de Taxonomie zal opleveren.

Partijen binnen de bouw- en vastgoedsector die substantieel willen bijdragen aan klimaat- en milieudoelstellingen kunnen vrijwillig besluiten om de criteria uit de Taxonomie te gebruiken bij het plannen van hun transitie naar duurzaamheid.

Verder valt te voorzien dat partijen met op de Taxonomie afgestemde activiteiten door middel van sustainable finance zullen profiteren van institutionele en particuliere investeerders die een positieve impact op het milieu willen maken, en banken die geïnteresseerd zijn in groene investeringen en de mogelijkheid overwegen om gestimuleerd te worden (bijvoorbeeld door middel van green loans).