Essentie van seriematig werken

Welke voordelen behaald kunnen worden met een seriematige aanpak, laten zich in de afbeelding hieronder goed weergeven. Doordat gedurende een lange samenwerking in een team van specialisten wordt ingezet op een logische bundeling van kunstwerken, kunnen tal van beleidsdoelstellingen en voordelen worden behaald waarbij daadwerkelijk ruimte ontstaat voor investering, inleren en innoveren.

De seriematige aanpak leent zich bij uitstek voor het actief sturen op het behalen van (beleids) doelstellingen, doordat opdrachtgever en opdrachtnemer een langjarige samenwerking aangaan. Die sturing kan gedurende de serie tussentijds plaatsvinden, om zo nodig bij te stellen of in te grijpen. In beginsel zullen de (beleids) doelstellingen zien op het beter en efficiënter gebruikmaken van mensen en middelen, het vergroten van de uitvoeringsefficiëntie, het verkorten van de doorlooptijden en zo mogelijk verbeteren van de algehele kwaliteit en veiligheid van de objecten. Maar tal van andere doelstellingen kunnen ook juist de ruimte krijgen, bijvoorbeeld:

• innovatie;
• duurzaamheid;
• circulariteit;
• digitalisering (in kaart hebben en houden van het areaal);
• standaardisatie (onder meer met het oog op toekomstig beheer en onderhoud);
• hinderbeperking en omgevingsmanagement bij uitvoering van de werkzaamheden)

Het is aan de opdrachtgever om te bepalen welke doelstellingen zij beoogt te bereiken met een seriematige aanpak. Consistentie in en navolging van die doelen is belangrijk gedurende de gehele looptijd van de seriematige aanpak. Ook is het van belang dat de opdrachtgever verifieert bij de markt wat nodig is om die doelen daadwerkelijk te kunnen behalen, zodat daarmee bij de vormgeving van de opdracht rekening wordt gehouden. Vervolgens is het aan de marktpartij(en) om de schaal en de continuïteit van de serie te benutten door te investeren, te leren, te innoveren en op die manier de gestelde doelstellingen op efficiënte en (hoog) kwalitatieve wijze te bereiken.

Door objecten op logische wijze te bundelen, kan door de omvang en duur van de opdracht en met het bieden van continuïteit, ruimte ontstaan voor het doen van benodigde investeringen en ontwikkelen van innovaties. Door de objecten daarbij in de uitvoering volgordelijk te faseren (in plaats van gelijktijdig), kan het leereffect binnen een serie maximaal worden benut, wat leidt tot versnelling en risico- en kostenreductie.

Wij hechten eraan te benadrukken dat de gevolgtijdige realisatie van (de vernieuwing van) de verschillende objecten binnen een serie niet alleen van belang is om het leereffect en de risico reductie binnen een serie maximaal te benutten. De gevolgtijdigheid is ook van groot belang om de toegang voor het MKB tot de opdracht te waarborgen. Dat is niet alleen een wettelijk uitgangspunt, maar ook noodzakelijk om de capaciteit binnen de markt ten volle te benutten. Bovendien is het MKB in de regel uitstekend (zo niet bij uitstek) geëquipeerd om dergelijke opdrachten te vervullen en gericht te investeren en te innoveren. Het MKB beschikt vaak over (hoog) gespecialiseerde kennis en draagt in belangrijke mate bij aan de hard benodigde capaciteit voor het realiseren van de V&R-opgave. De toegang voor het MKB moet zich overigens dan wel vertalen in redelijke geschiktheidseisen. Daarop komen wij op terug in hoofdstuk 3.

Samenwerking tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer, waarin beide partijen bijdragen aan het succes van de te volbrengen serie, kan tot slot ook worden gezien als een kenmerkend aspect van de seriematige aanpak. Hoewel in de seriematige aanpak nog steeds (en juist) in hoge mate een beroep wordt gedaan op de ervaring en deskundigheid van de opdrachtnemer, zoals in de regel gebruikelijk bij infrastructurele opgaven, is de opdrachtgever ook doorlopend actief betrokken. Dat zal vooral gelden bij meer complexe series (12 unieke bruggen) en in mindere mate bij sterk geüniformeerde series (50 duikers). De samenwerking toont zich bijvoorbeeld in:

Gezamenlijk (nader) vaststellen van de programmering

door samen de volgorde en uitvoeringsplanning van de objecten te bepalen, ontstaat een efficiënte en logische uitvoering. Daarbij kan rekening worden gehouden met het door de opdrachtnemer optimaal kunnen inzetten van mensen en materieel, maar bijvoorbeeld ook met de voor de opdrachtgever mogelijke en gewenste planning van weg- en object-afsluitingen.

Gezamenlijk inventariseren en vormgeven van de opgave

opdrachtgevers hebben veelal geen compleet beeld van de staat van hun areaal. De opdrachtnemer kan worden betrokken bij het (verder) in kaart brengen van de objecten, het inventariseren van de benodigde maatregelen (renoveren of geheel of gedeeltelijk vervangen) en het eventueel uitwerken van aan de opdrachtgever voor te leggen varianten. Onderdeel hiervan kan ook zijn het verzamelen en gedigitaliseerd aanbieden van data, zodat er beter inzicht ontstaat in de staat van het areaal.

Gefaseerde aanpak per object

door fasering van de inventarisatie, ontwerpwerkzaamheden en uitvoeringswerkzaamheden, waardoor gaandeweg een beter beeld ontstaat van de (resterende) risico's die gemoeid zijn met de opgave en van de prijs die bij de gemaakte keuzes en het (resterende) risicoprofiel past, ontstaat voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer meer voorspelbaarheid en minder financiële onzekerheid. Hiervoor moeten op voorhand de benodigde kaders en mechanismen contractueel worden vormgegeven.

Monitoren en sturen op doelstellingen

door tussentijds te monitoren met kernprestatie-indicatoren (KPI’s) kan de voortgang worden bewaakt en bijgestuurd. Daarin past onder andere dat presteren wordt beloond, bijvoorbeeld door het inbrengen van incentives. Daarnaast moet ook sprake zijn van een reële exit-optie in de overeenkomst. Heldere afspraken over de continuïteit, maar ook over een mogelijke beëindiging van de samenwerking zorgen voor duidelijkheid en houden de onderlinge relatie gezond. Hiervoor moeten op voorhand de benodigde kaders en mechanismen contractueel worden vormgegeven.